Donderdagmiddag, een discussiemiddag op een hogeschool, een hoogleraar, een onderzoeker en zo’n 12 belangstellenden. Twee juffen van groep 4 en groep 6 zijn aan het woord en ze zijn duidelijk erg enthousiast. De twijfel en aarzelingen van de anderen verdwijnen bijna allemaal want tegen zoveel enthousiasme kan niemand op. De middag was begonnen met twee korte presentaties van Peter Ruit, een docent en onderzoeker van deze hogeschool en van Fred Korthagen, een hoogleraar, die veel mensen wel kennen van zijn artikelen over reflectie. De laatste jaren is hij veel bezig met kernkwaliteiten en Peter heeft hier de laatste jaren onderzoek naar gedaan op basisscholen en zijn werk staat deze middag ter discussie.

Het werken met kernkwaliteiten is een benadering afkomstig uit de positive psychologie en in zijn onderzoek heeft Peter gekeken naar het effect ervan als je bij kinderen in je klas de nadruk legt op hun kernkwaliteiten. Kernkwaliteiten zijn eigenschappen die we al hebben, maar vaak te weinig gebruiken. Voorbeelden zijn dat je handig bent, zorgzaam, creatief, spontaan, avontuurlijk, sportief, verantwoordelijk, liefdevol, assertief, empathisch, attent, etc. Het is een lange lijst. In het onderwijs zouden we teveel letten op wat leerlingen nog niet kunnen en wat ze niet goed doen, maar als je meer bij leerlingen benadrukt wat ze kunnen en vooral wat hun kernkwaliteiten zijn, dan zou dat tot heel ander gedrag leiden. In zijn onderzoek waren zo’n 810 leerlingen uit 34 groepen betrokken uit het Basis- en Speciaalbasisonderwijs. Bij deze leerlingen hadden de leraren gevraagd om 1 kernkwaliteit die ze hadden gekozen aan de hand van een lijst, in te zetten, elke dag opnieuw en op een andere manier, een week lang. Aan het eind van de schooldag moesten de leerlingen dan een situatie opschrijven waarbij ze hun kernkwaliteit gebruikt hadden en waar ze tevreden over waren. Het onderzoek van Peter liet heel veel positieve effecten zien: De kinderen waren zich bewust van hun kernkwaliteit en de meesten konden die goed inzetten. De kinderen ervoeren dit als positief, wat hen een positieve emotie gaf en ze ontwikkelden ook een meer positieve kijk op anderen. En het effect van die ene week was bij veel kinderen na een paar maanden ng merkbaar. Volgens de twee juffen die er mee werken, was daardoor het klimaat in de klas veel positiever en leuker en werd er daardoor veel beter gewerkt.

Het klonk allemaal te goed, te positief. Tenminste, dat is toch snel je reactie als iemand aankomt met iets dat zo goed lijkt te zijn. En het jargon wat er bij wordt gehanteerd, daar moet je tegen kunnen. Ik geef toe, ik kan niet zo goed tegen dat jargon van kernkwaliteiten: het is me te therapeutisch en vaak te vaag. Ik heb vaak geen idee wat er echt mee wordt bedoeld. Maar ik weet dat er heel veel mensen zijn die er geen enkele moeite mee hebben. Laatst las ik in een interview met een psycholoog dat hij er moeite mee had dat tegenwoordig iedereen dr. Phil speelde en dacht er verstand van te hebben. Hij hoorde te vaak in cafés mensen praten over bindingsangst, terwijl het duidelijk was dat ze geen idee hadden wat dat werkelijk is. Ik meteen googlen wat bindingsangst dan echt zou zijn. Er stond onder meer dat mensen met bindingsangst vaak in eerdere relaties zwaar zijn teleurgesteld. Ik las het samen met Lola, 14 jaar, een dochter van een vriendin bij wie ik aan het oppassen was en die zei: “Ja, jij hebt bindingsangst, dat wist ik al lang, maar ben je dan eerder zwaar teleurgesteld geweest?” Ik: “Nee joh, ben je gek?” En ik voegde eraan toe: “Het is heel gevaarlijk om dit als amateur zelf vast te stellen, daarvoor moet je naar een echte psycholoog”. Voor Lola hoefde dat niet, die wist genoeg. Maar terug naar Peter en de twee juffen op die hogeschool. Het verhaal van hem en Fred riep reacties op, ook bij mij. Ik stelde een vraag, natuurlijk een hele scherpe, die ik me nu plotseling niet meer kan herinneren, maar wel de reactie van Fred Korthagen. Fred zei: “Jij bent heel erg goed in het stellen van kritisch-analytische vragen, toch?” Ik moet lachen. “Je geeft me een compliment”, zeg ik terug en om in hun jargon te blijven voegde ik toe: “Ik merk dat ik dat heel leuk vind, dank je wel, Fred”. “Ja, zei hij, heel serieus, mijn grapje negerend, “maar daar ben je toch goed in?” “Uh ja”, zei ik, een beetje aarzelend. Waarop Fred zei: “Dat waardeer ik zo in jou want het brengt mijn denken verder”.

De lezer voelt nu wel aankomen dat ik helemaal om was. Oké, ik geef toe, ik ben heel goedkoop, een complimentje en ik ben blij, maar het werkte wel. Fred meende het serieus en ik merkte zelf dat ik anders reageerde. Het jargon vind ik nog steeds niet leuk, maar daar kan ik wel doorheen kijken. Die twee juffen overtuigden me helemaal. Dit is een erg leuke pedagogische benadering, die je zonder meer zou moeten uitproberen. Peter geeft er cursussen in voor basisschoolleraren (P.Ruit@driestar-educatief.nl), Fred ook (www.korthagen.nl). Ik ga zelf die cursus niet doen, maar ik ga het wel uitproberen. Ik ga komende week elke dag 1 kernkwalliteit inzetten, ik noem ‘t dan maar een goede eigenschap of zoiets en ik ga elke avond er iets over opschrijven. En ik daag iedereen die deze column leest uit om het zelfde te doen in je klassen, samen met de kinderen, en te kijken wat het effect is. Stuur het me op. Ik ben heel erg benieuwd!

Of stemt een expert-leerkracht zijn of haar gedrag of onderwijsaanbod zodanig af op de behoeften van leerlingen, dat gedragsproblemen bij hem of haar niet voorkomen?

Dr. René Reumerman onderzocht hoe expert-leerkrachten omgaan met probleemgedrag en schrijft hierover in zijn proefschrift: ‘Expert-leerkrachten in de omgang met probleemgedrag’.
Tijdens de bijeenkomst zal dr. René Reumerman je door een andere bril laten kijken naar gedragsproblemen in je klas en hoe daarmee om te gaan. Hij doet dit door je mee te nemen in wat hij met zijn proefschrift onderzocht. Hij gaat daarbij in op theorie, praktijk en de kloof die daar wel of niet tussen zit.
Tussendoor laat hij je middels korte oefeningen kijken naar je eigen visie op omgang met probleemgedrag en is er ruimte voor vragen en discussie hierover.

Laat je inspireren en neem nieuwe inzichten en vaardigheden mee terug je klas in! Meld je hier direct aan.

Programma

De bijeenkomst vindt plaats in Pakhuis de Zwijger.
Het programma van die dag ziet er als volgt uit:

• 13.45: Inloop
• 14.00: Start deel 1, ‘de praktijk’
• 14.45 uur: Pauze
• 15.00: Start deel 2, ‘de theorie’
• 16.00: Einde lezing, start van de borrel in het cafe van de Zwijger.

Aanmelding

Wil jij hierbij zijn? Klik hier om je aan te melden.
Ben je lid? Dan is de bijeenkomst gratis. Zoniet, dan kan je lid worden via onze website en je vervolgens aanmelden voor de bijeenkomst, of bedragen de kosten E 7,50 per persoon.

Tot de 18e!

Met vriendelijke groet,
Renske, Marjan, Janique en Lotte
Bestuur Vereniging van Meesterschappers

Als leraar heb je een cruciale rol in het omgaan met leerlingen met gedragsproblemen. Weet jij wat je nodig hebt om te voorzien in de verschillende behoeften van alle leerlingen in je klas?
Hoe moet je omgaan met leerlingen met gedragsproblemen?
Of stemt een expert-leerkracht zijn of haar gedrag of onderwijsaanbod zodanig af op de behoeften van leerlingen, dat gedragsproblemen bij hem of haar niet voorkomen?

Dr. René Reumerman onderzocht hoe expert-leerkrachten omgaan met probleemgedrag en schrijft hierover in zijn proefschrift: ‘Expert-leerkrachten in de omgang met probleemgedrag’.
Tijdens de bijeenkomst zal dr. René Reumerman onder andere zijn visie geven op bovenstaande vragen, is er natuurlijk ruimte voor die van jou en word verder ingegaan op de resultaten van zijn onderzoek over hoe expert-leerkrachten omgaan met probleemgedrag.

Laat je inspireren en neem nieuwe inzichten en vaardigheden mee terug je klas in! Wil jij hierbij zijn? Klik hier om je aan te melden.

Debat Passend Onderwijs “Wat als het niet past” zeer geslaagd!

Op 19 maart jl. heeft de Vereniging van Meesterschappers een debat georganiseerd over Passend Onderwijs; “Wat als het niet past? Besturen en leerkrachten in hun loopgraven van Passend Onderwijs”.Onder de bezielende leiding van Bas van ‘t Wout (EnMaes) vond een goede discussie en uitwisseling plaats tussen bestuur, beleid en werkvloer, en tussen het panel en het publiek in de zaal. Aan het eind van de avond kwam wethouder Lodewijk Asscher de bevindingen beluisteren en lichtte zijn visie en de rol van de gemeente Amsterdam rondom Passend Onderwijs toe.

Knelpunten en hartekreten
Een geslaagde avond dus, met ook een bewust gekozen titel. Niet omdat leerkrachten niet na willen denken over hoe het WEL kan, maar omdat ook de knelpunten die er nou eenmaal zijn, benoemd moeten worden en ook serieus genomen moeten worden.

Knelpunten en hartenkreten kwamen dan ook op tafel. En vervolgens was de vraag: hoe kan het dan wel? Wat is er nodig?
Daar kan natuurlijk niet in een avond een pasklare oplossing voor worden gegeven. Wel een paar concrete punten kunnen worden genoemd, zoals meer professionele ruimte voor leerkrachten, veel snellere observatie- en hulpmogelijkheden voor leerkracht en leerling in de klas en letterlijk (meer) ruimte om gedifferentieerd te kunnen werken.

Het uitgebreide verslag staat binnenkort op onze website.
We kijken terug op een zeer geslaagde avond en hopen dat hiermee de dialoog tussen beleid, bestuur en werkvloer weer meer geprikkeld en gestimuleerd is.

Column Klaas van Veen

Hij is er weer! De nieuwe column van onze columnist Klaas van Veen: Lodewijk Asscher: Zullen we een afspraak maken?

Bijeenkomst ICT en Passend onderwijs

Op 25 april 2012 is er een bijeenkomst voor ICT coördinatoren, ib-ers en leerkrachten over ICT en Passend onderwijs. Deze middag wordt georganiseerd door het ABC tezamen met Creative Learning Lab. De middag staat in het teken van de inzet van schoolmedia in het kader van passend onderwijs. Je kunt inspiratie opdoen tijdens de plenaire presentatie over nieuwe ontwikkelingen op het gebied van passend onderwijs en nieuwe media/technologie. Deze wordt gevolgd door een aantal workshops:

• mobiel leren
• animatiefilms maken
• de rekentuin / taalzee
• het ADI model in combinatie met het digibord.

De nadruk ligt op het differentiëren in de klas en de mogelijkheden die schoolmedia hierbij biedt. Er is veel ruimte voor ervaren en zelf doen. Klik hier voor meer informatie.

Cursus: Verbeelding en verwondering bij lezen voor leerkrachten

Wie en Waar: Centrum Brein& Leren VU Learn

Wat: De cursus richt zicht op motivatie en voorwaarden voor lezen; de factoren die zorgen dat kinderen het leuk vinden om te lezen. De inhoud van de training is gebaseerd op de visie van Prof. Dr. Jelle Jolles, hoogleraar hersenen, gedrag en educatie en directeur Centrum Brein& Leren VU Learn

Wanneer: 4 april en 11 april van 13:30 tot 16:30.

Voor aanmelding en meer informatie kan je terecht bij Marije Broers; m.broers-paffen@vu.nl.

Lid worden van de Vereniging van Meesterschappers?

Dat kan natuurlijk! Meld je aan via onze website en stort de jaarlijkse bijdrage van 20 euro z.s.m. op rekeningnummer 5179616, ten name van Vereniging van Meesterschappers.

Dus eigenlijk was er geen reden voor grote zorgen. De meeste leraren in de zaal reageerden niet. Een enkeling ging in debat met het panel, dat bestond uit een bovenschools bestuurder, een directeur van een basisschool en 2 leraren. Een daarvan vertelde dat zijn school al een paar jaar bezig was met de voorbereiding en de andere leerkracht gaf aan dat ze het nog niet goed kon inschatten wat er ging gebeuren. Dat laatste leek gedeeld te worden in de zaal, maar ik kan me vergissen. Het is ook ingewikkeld om je voor te stellen wat een bezuiniging van 300 miljoen concreet zal voorstellen voor elke dag lesgeven: De laatste 20 jaar bezuinigt elk kabinet en toch leven en werken de meesten van ons vrolijk door. En er komen kennelijk maar een paar extra zorgleerlingen bij.

Zelf was ik een relatieve buitenstaander in deze discussieavond, werkend aan de universitaire lerarenopleiding van Leiden, waar ik vooral onderzoek doe naar vernieuwingen en het leren van docenten in het voortgezet onderwijs. Maar de manier van argumenteren kwam me erg bekend voor. Er komt een vernieuwing aan, die duidelijk op een aantal punten een verbetering zal zijn. Leraren moeten zich natuurlijk wel professionaliseren en een andere structuur moet worden opgezet, maar dat is alleen maar beter. Tegelijk wordt er bezuinigd, maar ook dat is nodig omdat alles efficienter kan en er komt op een andere manier weer geld bij. Ik hoop natuurlijk dat het waar is, maar het zou de eerste grootschalige vernieuwing zijn in het onderwijs die op deze manier een succes zal worden en niet zal leiden tot een hogere werkdruk voor leraren, toenemend overleg en administratie en vooral gedoe. Alle grootschalige onderwijsvernieuwingen van de afgelopen 20 jaar kenmerken zich namelijk doordat er meerdere doelen tegelijk bereikt moesten worden, er tegelijk werd bezuinigd en leraren werden gevraagd zich te professionaliseren want anders zou het niet lukken. Toen de eerste signalen kwamen dat de Basisvorming, die grootschalige vernieuwing in de onderbouw van het voortgezet onderwijs in de jaren negentig, was mislukt, concludeerde de inspectie dan ook dat de hoofdoorzaak de scholen en de leraren waren die te traditioneel zouden zijn. Tijdens deze debatavond werd ook gezegd dat klassikaal onderwijs ook niet meer kon in deze tijd: individueel onderwijs zou beter zijn. Grappig detail: in dat zelfde rapport van de inspectie stond ook dat de leerlingresultaten goed waren. Dus die leraren hadden een vernieuwing, die geen echte verbetering was en waar zij niet om hadden gevraagd, niet goed ingevoerd, maar wat ze wel hadden gedaan was waar wij ze voor hadden aangenomen: lesgeven en zorgen voor goede leerlingresultaten. Gelukkig concludeerde de commissie Dijsselbloem in 2007 dan ook dat dit soort vernieuwingen niet meer moesten gebeuren want het waren niet de leraren die de oorzaak waren van het mislukken. De meeste verniewingen waren te ideologisch en te weinig evidence-based (‘het is een verbetering omdat ik geloof dat dat zo is’) en leraren waren juist te weinig betrokken geweest bij de probleemdiagnose en het bedenken van oplossingen; ze waren alleen gevraagd de oplossingen uit te voeren die anderen hadden bedacht.

Nu zijn we 5 jaar na Dijsselbloem en we hebben beloofd dit nooit meer te doen. Dus ook nu met Passend Onderwijs maken we die vergissingen niet meer. We weten zeker, ‘evidence-based’, dat deze vernieuwing een verbetering zal zijn. Ik bedoel het niet ironisch, maar de debatavond maakte me er niet geruster op omdat de manier van redeneren me te bekend voor komt. Iemand die er ook niet helemaal gerust op was en dat duidelijk zei was Lodewijk Asscher, de Amsterdamse wethouder van Onderwijs, die tijdens het slot van de avond binnenkwam. Aan ons werd gevraagd zijn agenda te vullen en veel leraren reageerden met punten als extra ondersteuning en vooral ook fysieke ruimte in de school. Aan zijn reacties was te merken dat hij de leraren heel serieus nam en veel respect heeft voor het werk. Tijdens de avond dook heel even de discussie op over slechte leraren, wat in mijn ogen eerder een mythe is dan een op cijfers gebaseerd gegeven (de cijfers die er zijn, laten eerder het tegenovergestelde zien), maar daar refereerde hij gelukkig niet naar. Integendeel zelfs, hij bleek een aantal leraren te herkennen die hij in hun klassen had bezocht en waar hij zijn bewondering voor uitsprak. Voor mij was dit de eerste keer dat ik Asscher live zag en ik geef toe, hij maakte indruk op me. Een politicus die lijkt te menen wat hij zegt, die het dossier lijkt te kennen en met veel respect omgaat met mensen. Zo een die je nog maar weinig ziet, die zal doen wat hij zegt. Dus meneer Asscher, ik heb nog iets voor uw agenda in Amsterdam én voor uw gesprekken in Den Haag. Ik zou graag een afspraak willen maken of dat u die afspraak maakt in Den Haag met het ministerie. Stel nou, en we gaan daar niet vanuit natuurlijk, want we zien kansen, maar mocht het nou allemaal toch niet passen, dat die bezuinigingen toch niet handig waren, dat de werkdruk toch omhoog gaat en dat de beoogde verbeteringen toch niet zo goed zijn, dat we dan… ja, wat dan? Wat spreken we dan af? Dat er compensatie komt? Dat we het terugdraaien? Dat we leraren zelf laten beslissen? Dat we het nooit meer zo doen? Ik weet het niet goed, maar ik zou toch heel graag deze afspraak willen maken met u voor het geval dat, al gaan we er natuurlijk vanuit dat het ons met zijn allen gaat lukken.

Voor leerkrachten hangt Passend Onderwijs nog erg ‘boven hun hoofd’. Wordt er op bestuursniveau al hard gewerkt aan het bedenken van hoe passend onderwijs binnen hun regio vorm moet krijgen, onder leraren heerst vooral onwetendheid en onzekerheid. Zorgplicht, grotere klassen, meer zorgleerlingen in de klas, meer plannen schrijven, meer registreren en verantwoorden, minder tijd voor het goed verzorgen van je instructies… allemaal onderwerp van vragen en onzekerheid.

Tijd om daarover in gesprek en discussie te gaan, vinden wij.
Samenwerkingsverbanden hebben straks de zorgplicht voor iedere leerling, leerkrachten willen graag goed kunnen blijven les geven. Hoe vinden we de juiste balans? Wat kan niet in de klas? En wat of hoe kan het wel?

Werkvloer en bestuur gaan met elkaar in discussie

Leerkrachten, Amsterdamse schoolbestuurders en beleidsmakers gaan hierover met elkaar in gesprek. Na een korte introductie rondom de stand van zaken met betrekking tot de invoering van Passend Onderwijs, komen de volgende onderwerpen aan bod:

• Eerste debatronde: Wordt de school een zorginstelling?
• Tweede debatronde: Hoe passen we de ouders in?
• Derde ronde: “Vul de agenda van Asscher”
• De laatste ronde schuift wethouder Lodewijk Asscher aan en staat de volgende vraag centraal:
  “Als Asscher morgen bij de minister op de koffie gaat, wat willen we dan graag dat er besproken wordt?”

De avond vindt plaats onder bezielende leiding van Bas van ‘t Wout (EnMaes). Aan tafel zitten:

• Bestuurder: Peter Bovelander (Voorzitter Samenwerkingsverband Zuid, algemene directie Openbaar Onderwijs aan de Amstel)
• Leerkrachten: Martin Bootsma (Leerkracht van het jaar) en
• Sanne Kuipers (leerkracht groep 8 op basisschool De Bron)
• Directeur: Esther van den Berg (basisschool De Kraal)

Als deskundige is aanwezig Johan van Triest (BMC, kwartiermaker Passend Onderwijs Amsterdamse besturen). Hij is op de hoogte is van de laatste ontwikkelingen met betrekking tot de invoering van Passend Onderwijs, geeft een korte introductie en kan tijdens de discussies geraadpleegd worden.

Voor wie?
Voor leraren, directeuren, IB-ers, ondersteuners, beleidsmakers, politici, onderwijsbestuurders; kortom, alle partijen die direct te maken hebben met het basisonderwijs.
Wanneer?
19 maart 2012 van 19.30 tot uiterlijlk 21.30 uur
Waar?
Parkhuis de Zwijger.

Mis deze bijzondere bijeenkomst niet!

Jouw ervaringen, in je klas of daarbuiten, zijn van wezenlijk belang om dit concept in de praktijk goed vorm te kunnen geven.
Wat zijn jouw vragen over Passend Onderwijs? Je ervaringen tot nu toe? Heb jij wellicht ideeën over hoe het kan? Of wat er anders kan?
Mis deze bijzondere bijeenkomst niet: Kom luisteren, laat je inspireren en/of praat vanuit het publiek ook mee!
Meld je hier aan. Je ontvangt dan een bevestiging van ontvangst, tevens je toegangsbewijs.

Nadere informatie over het exacte programma van de avond en wie er aan de discussietafel plaats zullen nemen, volgt spoedig.

Hartelijke groeten,

Renske, Marjan, Janique, Sunita en Lotte
Bestuur Vereniging van Meesterschappers

Beste collega,

Allereerst een meesterlijk 2012 gewenst!
We beginnen dit jaar graag met weer een inspirerende bijeenkomst voor mensen die werkzaam zijn in het basisonderwijs:

Breinontwikkeling; laaghangend fruit voor de onderwijspraktijk

Wees erbij op 25 januari 2012 van 14.00 tot 17.00 in Pakhuis de Zwijger. Meld je hier aan.

Dagelijks proberen wij in onze klas onze leerlingen weer stapjes verder te helpen in hun leerproces. Hoe speel je binnen een groep zoveel mogelijk in op verschillen en talenten? Hoe prikkel je bij ieder van die leerlingen de nieuwsgierigheid?
Die verschillen komen natuurlijk ergens vandaan. Volgens professor Jelle Jolles, professor of Educational Neuropsychology aan de VU Amsterdam, speelt het brein en de neuropsychologische ontwikkeling hierbij een belangrijke rol.

Deel 1: Wat iedere leerkracht in het basisonderwijs zou moeten weten over brein en neuropsychologische ontwikkeling

Tijdens dit onderdeel gaat Jelle Jolles in op op basisprincipes zoals individuele verschillen tussen kinderen, cognitieve functies en hun rol in schoolse vakken, verschillen tussen jongens meisjes en biopsychologische voorwaarden voor leren.

Deel 2; Nieuwsgierigheid, verwondering en het ‘wow effect’: laaghangend fruit voor de onderwijspraktijk.

Tijdens het tweede deel bespreekt hij actieve tips en trucs rond leermotivatie, aandacht en de interesse in leerstof. Dit alles vanuit het standpunt van de educational neuropsychology.
Een belangrijk onderdeel van het tweede middagdeel is het ingaan op de mogelijkheden in de praktijk.

Voor meer informatie over de spreker Jelle Jolles, verwijzen we graag naar zijn website:http://www.jellejolles.nl

Het middagprogramma ziet er als volgt uit:

• 14.00 – 15.00 Lezing deel 1: Wat iedere leerkracht in het basisonderwijs zou moeten weten over brein en neuropsychologische ontwikkeling
• 15.00 – 15.10 Pauze
• 15.10 – 16.00 Lezing deel 2: Nieuwsgierigheid, verwondering en het ‘wow effect’: laaghangend fruit voor de onderwijspraktijk
• 16.00 – 17.00 Meesterschapsspel (intervisiespel)
• 17.00 Borrel

Zoals je ziet, sluiten we de middag af  met het inmiddels populaire Meesterschapsspel en aansluitend een borrel in het gezellige café van Pakhuis de Zwijger.

Wil je hier ook bij zijn? Meld je dan hier gauw aan.

Tot de 25e!
Met vriendelijke groet,

Renske, Marjan, Janique, Sunita en Lotte
Bestuur Vereniging van Meesterschappers

De lijst die volgt met positieve dingen geeft een tamelijk complete beschrijving van wat een leraar allemaal moet kunnen en moet zijn. Didactisch: ‘ze kan heel goed lesgeven’, ‘goed uitleggen’, iedereen komt aan bod’. Vakinhoudelijk: ‘goed rekenen’, ‘goed taal’, ‘goed spelling’. Pedagogisch: ‘ze is funny’, ‘super aardig’, ‘gezellig’, ‘ze is heel lief en zorgvuldig’. Orde houden: ‘streng’, ‘ze kan goed boos zijn’, ‘kan goed schreeuwen’. Bordgebruik en schrijven: ‘Mooi schrijven’, ‘snel typen’. En wat de leerlingen ook erg leuk aan haar vinden is dat ‘ze heel goed op hakken touwtje kan springen’, ‘springtouwen’, en ‘met spellen meedoen’. Het is erg duidelijk dat de kinderen blij zijn met hun juf, zelfs die leerlingen die vaak gecorrigeerd moeten worden, waarvan er eentje zegt: ‘het is goed dat ze soms zo streng is’.

De lijst met de dingen die de juf nog zou moeten leren is ook interessant. Waar bijna alle leerlingen over beginnen is dat de juf beter moeten worden in het gebruik van het digibord. De meesten vinden het wel grappig dat de juf soms bijna het digibord ‘sloopt’ en kan ‘zeuren’ over dat ze liever weer een krijtbord wil. Een digibord in je klas lijkt natuurlijk geweldig, maar een digibord is niet per se een verbetering. Dat wordt vaak wel zo gebracht, maar het is afhankelijk van hoe je lesgeeft en waarvoor je het digibord kan gebruiken. Voor bepaalde lessen heeft het geweldige toepassingen, maar soms is een krijtbord effectiever. Dus ik snap haar worsteling wel, toch lijkt ze er behoorlijk behendig in, meer dan ik zelf zoals die ochtend eerder bleek toen ik op verzoek van de leerlingen de rekenles gaf aan groep 7, maar daarover zo meer.

Andere dingen die de kinderen vertelden waren dat de juf zich minder vaak moest vergissen, soms strenger mocht zijn, al vond een leerling dat ze minder straf mocht geven, en dat ze meer filmpjes zou moeten laten kijken en meer leuke dingen doen. Dat laatste begreep ik wel een beetje. Een combiklas 7/8 vraagt een strakke organisatie en planning, waarbij er vaak weinig ruimte is om wat anders te doen. Dit is ook wat de leraar me later mailt als ik vraag wat zij vindt dat ze nog zou moeten leren. Het gaat dan vooral over differentiëren, een volgens de Onderwijsinspectie actueel onderwerp waar veel basisschoolleraren te weinig aan toe zouden komen. Ik zag in deze les dat de juf wel degelijk pogingen deed, vooral voor de zwakkere leerlingen om die te helpen en dat er ook ruimte was voor de snelle leerlingen om andere dingen te doen. Maar zelf vond ze dit niet genoeg. Ze zou graag nog bekwamer hierin willen worden en in de leerlijnen, in didactiek en in het ontwikkelen van lesmaterialen. Ook met het werken met groepsplannen in het kader van opbrengstgericht werken, waar ze overigens graag mee heeft gewerkt in homogene groepen, zou ze graag meer willen doen in deze combigroep. Bij al deze dingen zou ze graag met haar collega’s willen samenwerken.

Het zijn ook allemaal onderwerpen waar je met elkaar heel goed aan kan werken, maar waar het vaak aan ontbreekt en ook in dit geval, is tijd en materiaal. Het was me duidelijk dat deze juf niet te beroerd was om er veel eigen tijd in te steken, zoals zoveel leraren doen. Maar dat lost het gebrek aan tijd en materialen niet op. Waar een schoolleiding in het kader van het laten leren van hun leraren in de eerste plaats voor zou moeten zorgen is dat er tijd is om samen te werken en genoeg materiaal of tijd en mogelijkheden om samen materiaal te ontwikkelen. Als je kijkt naar de leervragen die leraren vaak hebben met betrekking tot het dagelijks lesgeven aan kinderen, dan is meestal een cursus niet de meest effectieve oplossing. Veel kunnen leraren zelf, veel kunnen ze samen, mits er structureel tijd en ruimte is. En die tijd is er wel te maken, bijvoorbeeld door minder te vergaderen.

Dat is wat me opviel na een ochtend in deze groep 7/8. Ik was onder de indruk van hoe deze leraar deze combigroep organiseerde en liet leren. Het was erg leuk om te horen hoe trots en blij de kinderen waren met hun juf. En het was fascinerend om te zien wat er nog geleerd kan worden en wat daarvoor voorwaarden zijn.
Wat ook erg leuk maar ook spannend was, was dat ik zelf weer even voor de klas mocht. Daar was ik niet op voorbereid. Ik zat gezellig en veilig achter in de klas met een kop koffie. De kinderen mochten me vragen stellen over wie ik was en wat ik kwam doen. En toen kwam de vraag of meester Klaas ons ook les zou gaan geven. De juf lachte, zette de 2 groepen aan het werk en reikte me ondertussen het rekenboek aan met de vraag: ‘Leg jij over een half uur aan groep 7 deze pagina uit?’ Leuk, maar tegelijk werd ik zenuwachtig. Ja, ik heb ooit PABO gedaan en 2 jaar lang op basisscholen in Nijmegen ingevallen, maar dat is nu zo’n 16 jaar terug. En ja, ik werk aan een universitaire lerarenopleiding en leidt studenten op tot eerstegraads docenten, maar ik weet maar al te goed dat lesgeven aan kinderen van die leeftijd iets anders is. En dat uitleggen van een rekenopgave op dat niveau heel ander inzicht en vaardigheden vraagt dan wat ik nu doe. En dat goed kunnen lesgeven aan een specifieke groep leerlingen gemiddeld 5 tot 7 jaar vergt. Dus ik ga meteen aan de slag met voorbereiden. De leraarhandleiding zou een Jip en Janneke uitleg geven, werd mij geruststellend toegevoegd, maar bij eerste lezing wist ik nog steeds niet wat ik precies moet doen. Het gaat over het interpreteren van informatie in grafieken en wat me gelukkig wel meteen lukt is de opgaven zelf goed te maken, maar het kost me toch inderdaad een half uur om te bedenken hoe dit allemaal goed uit te leggen. De les leek goed te gaan, maar dat kwam vooral doordat de leerlingen het erg leuk vonden om les te krijgen van een meester die zo maar langs komt. Ze deden erg goed mee en de meesten snapten het zelf al wel. Maar er waren er 2 die veel meer moeite hadden en ik wist niet meteen hoe ik hen kon helpen. Hun eigen juf wel. Het deed me weer beseffen hoe ingewikkeld goed uitleggen is en ook om te begrijpen hoe leerlingen iets begrijpen en leren. Dat leer je als leraar door het vaak te doen en door goed te kijken naar die kinderen. Op dat terrein moet ik zelf nog heel veel leren. Wat ik ook merkte, was hoe leuk het weer is om voor een basisschoolklas te staan en met die kinderen samen te leren. Dank je wel, juf! Dank je wel, kinderen van groep 7/8!

Bijgaand weer een overzicht van de activiteiten van de Vereniging van Meesterschappers.
Veel leesplezier. Vragen, opmerkingen, goede ideeën: aarzel niet en mail gerust.

Hartelijke groet,

Renske, Marjan, Janique, Sunita en Lotte
Bestuur Vereniging van Meesterschappers

Bijeenkomst 25 januari 2012 met Gastspreker Prof. Dr. Jelle Jolles

Onze eerstvolgende bijeenkomst is op 25 januari a.s. van 14.00 tot 17.00 uur in Pakhuis de Zwijger.
Gastspreker is Prof. Dr. Jelle Jolles. Jelle Jolle is cognitief en klinisch neuropsycholoog en neuro-wetenschapper. Thema waarover hij spreekt is talentontwikkeling. Geef je hier gauw op!

Wil je lid worden/ blijven van de VvM?

Dat kan natuurlijk! Stort dan de jaarlijkse bijdrage van 20 euro voor 1 januari op rekeningnummer 5179616, ten name van Vereniging van Meesterschappers. Heb je dit al gedaan? Dank! Je blijft dan automatisch lid en kan gratis naar de bijeenkomsten komen.

Column Klaas van Veen

Klaas van Veen schrijft weer een leuke maandelijkse column over onderwijsgerelateerde belevenissen. Mis het niet! Lees hemhier.

Themabijeenkomst Vakmanschap is Meesterschap,
inspiratielunch directies AMOS

Op 8 december jl. werd het bestuur van VVM uitgenodigd voor de inspiratielunch bij Scholenbestuur Amos. De centrale vraag was: “Waardoor wordt een leerkracht gestimuleerd bij het uitoefenen van vakmanschap?”
Er werden ervaringen en meningen uitgewisseld over de rol van schooldirectie t.o.v. vakmanschap van de leerkrachten.

Gezien de ontwikkelingen van Handelingsgericht Werken, hebben wij o.a. de suggestie meegegeven om m.b.t. dit onderwerp meer met de professionalisering van het leerkrachtenteam te doen. Wat zijn de talenten/(onderwijs)behoeftes van de leerkrachten en hoe kunnen die het beste worden gestimuleerd / ingezet? Belangrijk daarbij is wel dat er geëvalueerd en bijgesteld wordt. De directeur moet het contact met de werkvloer niet ‘verliezen’. Een van de directeuren heeft ‘flitsbezoeken’ geïntroduceerd. Low profile even een klas binnen lopen en de sfeer proeven. Dat sprak ons als leerkrachten aan.

Een interessante en inspirerende bijeenkomst die een vervolg zal hebben.

Laatste lichting masterclass Meesterschap: gefeliciteerd!

Op woensdag 14 november kregen 29 deelnemers hun certificaat voor deelname aan Meesterschap 2011. In De Zilveren Toren, naast het CS, speelden ze ook het onvolprezen Intervisiespel ‘Meesterschap’, onder begeleiding van bestuursleden van de Vereniging van Meesterschappers.  Na afloop was er een borrel met bitterballen en bloemen. Met deze 29 gediplomeerden komt het totaal aantal deelnemers aan de masterclass in 2009 , 2010 en 2011 op 145 personen.

In 2012 wordt de masterclass aangeboden als een post-hbo opleiding onder de titel: ‘Lesgeven in de grote stad’. Het Centrum voor Nascholing (CNA) verzorgt de opleiding die in september 2012 voor het eerst gegeven zal worden. Het curriculum is nagenoeg gelijk aan het huidige programma, het wordt uitgebreid met een onderzoek dat de deelnemers uitvoeren. Voor informatie: neem contact op met het CNA, na februari 2012.

Oproep: Stichting Leergeld zoekt aanvulling voor haar toekomstig bestuur in Amsterdam

Leergeld heeft circa 70 stichtingen verspreid over heel Nederland. Leergeld heeft als missie het voorkomen van sociale uitsluiting van kinderen uit gezinnen met minimale financiële middelen. Leergeld biedt kansen aan kinderen tot 18 jaar om te kunnen deelnemen aan binnen- en buitenschoolse activiteiten. Hierdoor kunnen ook deze kinderen hun sociale vaardigheden en kennis zo optimaal mogelijk ontwikkelen en later als volwassenen volwaardig participeren in de samenleving. Door deze kinderen niet buiten te sluiten, wordt voorkomen dat de maatschappij er later duur “leergeld” voor gaat betalen. Motto:

ALLE KINDEREN MOGEN MEEDOEN want Nu MEEDOEN is straks MEETELLEN.

Leergeld streeft naar de oprichting van een Stichting Leergeld in Amsterdam. Daartoe zijn we op zoek naar bestuursleden die zich willen inzetten om dit mogelijk te maken. Ben je geïnteresseerd dan kun je contact opnemen met Babs Simons, secretaris van de Vereniging Leergeld Nederland: secretaris@leergeld.nl. Meer informatie over Leergeld kun je op hun website lezen: www.leergeld.nl of mail secretaris@leergeld.nl

Terug- en vooruitblikken

Het afgelopen jaar was een bewogen jaar voor de Vereniging van Meesterschappers. We hebben een succesvolle bijeenkomsten georganiseerd en er zijn een flink aantal leden aangesloten.
Wat hebben we allemaal gedaan? Vier lezingen, een debat in de balie over Cito, de Nacht van de Leerkracht; we kijken hier met veel plezier op terug. Verder heeft het bestuur zich bezig gehouden met het onderzoeken en aangaan van samenwerkingen met andere partijen en het zoeken naar sponsoren.

Dat blijven we het komend jaar ook doen! Verder starten we met een lezing van Jelle Jolles op 25 januari, en zijn bijeenkomsten gepland op 18 april en 4 juli.  In februari / maart organiseren we weer een debat, meer informatie volgt t.z.t. Natuurlijk komt er ook een vervolg op de Nacht van de Leerkracht in oktober. En wie weet wat er nog meer voor mooie ideeën ontstaan.
Noteer de data vast in je agenda!

We wensen jullie allen hele fijne kerstdagen, een mooie jaarwisseling en een nieuw jaar vol inspiratie en meesterschap!
Hartelijke groeten,

Renske, Marjan, Janique, Sunita en Lotte

Misschien dat dat laatste iets lijkt op het conflict tussen Cruijf en de rest van de raad van commissarissen. Volgens mijn Brabantse vriend Ton namelijk is het een conflict tussen de man met verstand van voetballen en bestuurders die verstand hebben van management en aandelen en hun hele dag doorbrengen met vergaderen, emailen en telefoneren. Ton is trouwens erg voor Cruijf en ik eigenlijk ook. Ik weet niet zeker of Cruijf gelijk heeft en of hij de goede is voor Ajax, maar ik heb gevoelsmatig meer sympathie voor mensen als Cruijf die verstand hebben van voetballen. Het gaat me hier niet per se om het voetballen, maar om iets goed kunnen en op basis daarvan het voor het zeggen hebben.

In het onderwijs zie je dezelfde soort conflicten. Zowel in de politiek als in het schoolmanagement kom je mensen tegen die beslissingen nemen over het onderwijs en over leraren zonder dat ze weten wat het is om leraar te zijn, laat staan dat ze het een dag zouden vol houden voor de klas. Dat is niet per definitie slecht, maar vaak wel. Veel van die mensen denken namelijk dat ze wel weten wat het is om leraar te zijn. Sommigen vinden zelfs dat je dat helemaal niet hoeft te weten om leiding te geven aan leraren. Is dat erg? Niet als het beleidsmakers of schoolleiders zijn die zich houden aan wat hun taak zou moeten zijn: Er voor zorgen dat leraren optimaal kunnen werken en dat de beslissingen over onderwijs worden genomen door degenen die er echt verstand van hebben. Alleen dat gebeurt vaak niet. Het lijkt wel een psychische ziekte die beleidsmakers en schoolleiders lijken te krijgen als ze eenmaal zitten waar ze zitten. Ze beginnen namelijk te geloven dat zij het beter weten dan leraren omdat zij de leiding hebben. Ze zouden het geheel beter overzien en ze zijn niet voor niets de baas. Dat laatste wordt in studies over leiderschap door sommigen zelfs gezien als een persoonlijkheidsafwijking: Je begint te geloven in je eigen grootheid doordat je op een bepaalde positie zit, waarbij je vergeet dat het vaak tal van andere factoren zijn die er toe hebben geleid dat je de baas werd geworden, niet omdat je de beste leraar was of de meest briljante van allemaal. Ach, dat is allemaal nog niet zo’n ramp en kan best nog wel leuk en grappig zijn, maar het wordt minder leuk als dit soort leidinggevenden beslissingen gaan nemen waarvan je denkt als leraar: Voor welk probleem is dit ook al weer een oplossing? En was dit mijn probleem dan? Dit gebeurt vooral als het gaat om nascholing van leraren.

Nascholing in mijn ogen moet direct betrekking hebben op problemen die leraren ervaren in hun klas. Dat heeft vaak te maken met vakinhoud, vakdidactiek of het leren van leerlingen van een bepaald vak. Degene die het beste de inhoud en de vorm van nascholing kan bepalen is de leraar zelf. Natuurlijk kan dat in overleg met een schoolleider of een beleidsmaker, maar de keuze zou moeten liggen bij degene die de grootste expert is van het leerproces van haar of zijn leerlingen. Maar op veel scholen is dit niet het geval. Het is toch vaak de schoolleider of het bestuur die vindt dat er 1) geschoold moet worden en 2) dat het hele team hetzelfde moet leren. Ik hoef een leraar niet uit te leggen dat je dit bij leerlingen op die manier niet moet doen. Ik dacht ook dat we vanuit sociaal-constructivistische opvattingen vonden dat het individuele leerproces van leerlingen centraal moest staan. Sociaal-constructivistische wat? Inderdaad, zo hoor je zelden een leraar praten, eerder een schoolleider. Kortom, goede nascholing begint met dat leraren zelf bepalen waar het over moet gaan en hoe er geleerd gaat worden.

Weten leraren dan altijd het beste wat zij nog moeten leren? En zijn alle schoolleiders dan zo erg? Vast niet, net zoals Johan Cruijf ook niet altijd gelijk heeft en heel misschien Steven ten Have ook wel goede ideeën heeft. Maar toch denk ik dat degenen die met hart en ziel elke dag proberen hun leerlingen te laten leren het beter weten dan zij die de hele dag managen en alleen maar praten over onderwijs. En daarom zeg ik ook: laat Cruijf Ajax redden!

De vraag waarover ik werd opgebeld was of ik een lezing wilde geven voor een groep van zo’n 50 basisschoolleraren. Iets over leren van leraren en iets over hoe je als professional zelf en van elkaar kan leren. Want daar ging meesterschappers over. Ik zei dus meteen ja, want dat moest, maar ik werd pas echt enthousiast toen ik een gesprek had met Lotte, een van de Meesterschappers. Dat enthousiasme werd nog groter toen ik de lezing gaf. De belangrijke reden daarvoor was mijn ontmoeting met een hele groep van bevlogen en betrokken leraren in het basisonderwijs.

Zelf heb ik ooit PABO gedaan, even als leraar gewerkt toen ik na de PABO Onderwijskunde ging studeren en ben daarna op de universiteit blijven hangen. Maar lesgeven en de liefde voor onderwijs heb ik vooral geleerd op de basisschool. Ik herinner me nog mijn eerste stageles bij de kleuters, waar ik een verhaal zou vertellen. Na 2 minuten was ik klaar met mijn verhaal: ik had het plot verteld, had geen idee hoe je een goed verhaal moest vertellen. Zegt een van die kleuters: ‘Dat was een goed verhaal, maar wel wat kort’. ‘Dank je wel’, zei ik enorm zenuwachtig. ‘Ja’, zeiden andere kleuters, ‘ja, het was leuk en kort’. En ze keken me blij aan want ze vonden het zo leuk dat ze een meester hadden.

Ik had dat toen helemaal nog niet door. En ik had helemaal niet door hoe je verhalen moet vertellen, laat staan lesgeven. Met het leren van lesgeven heb ik toen een begin gemaakt en bij de kleuters heb ik het meest geleerd, denk ik achteraf.

De feedback die je krijgt van kleuters is de meest eerlijke die ik ooit kreeg. Ik werk nu aan een universitaire lerarenopleiding, waar studenten die een master hebben gehaald in een vak, bij ons in 1 jaar de lerarenopleiding komen doen om leraar in het voortgezet onderwijs te worden. Ik zou ze graag een maand bij de kleuters willen neerzetten om te leren met kinderen te communiceren en hoe je moeilijke onderwerpen op het juiste niveau uitlegt. Bij kleuters kon ik meteen zien wanneer ze het niet begrepen: Ze draaiden zich om, vielen van hun stoel af, begonnen te friemelen en duwden en trokken aan andere kinderen als ze niet geboeid waren. Maar wat ik vooral leuk vond, is dat kinderen zo veel enthousiaster kunnen reageren op jou als leraar dan volwassenen dat doen. Lesgeven aan kinderen op een basisschool is gewoon super leuk! Dus toen ik een hele groep van leraren voor me kreeg en daarmee in gesprek raakte, dacht ik hieraan terug en werd ik meteen weer enthousiast.

Wat ik het leukste vindt, maar meteen ook heel moeilijk, is het motto van Meesterschappers: “Meesters en juffen met ambitie willen zichzelf en hun vak blijven verbeteren’. Een geweldig motto: zelf en je vak verbeteren. Ik vind ook dat leraren dat vooral zelf moeten doen en vooral dat leraren ook degenen zijn die dat het beste kunnen. Maar het probleem is dat leraren in het basisonderwijs in een context zitten waarin maar weinig mensen het met jullie eens is. Het stikt in het onderwijs van de experts, schoolleiders, ouders, onderzoekers, ondersteuners en adviseurs die allemaal beter lijken te weten dan leraren wat goed lesgeven is en wat leraren nog moeten leren. Het zijn vaak ook degenen die je hoort op tv of in de krant als het gaat over onderwijs en leraren, zelden leraren zelf. Veel van deze mensen hebben natuurlijk de beste intenties, maar ik vraag me bij veel van hen af hoe lang ze het in een klas volhouden. Moet je zelf dan een goede leraar zijn om leraren iets te leren? Niet per se, maar wat wel helpt is dat je weet hoe ingewikkeld lesgeven is, hoe zwaar het werk is en ook hoe ontzettend leuk.

In mijn lezing probeerde ik dus te laten zien hoe je zelf je leren kan organiseren als leraar. Er zijn tal van manieren. Maar ik weet maar al te goed hoe de nascholing op veel scholen wordt georganiseerd en daarin staan heel vaak niet de dagelijkse problemen die leraren hebben in hun klas centraal.
En vaak kunnen leraren helemaal niet zelf hun leren sturen. Dus dat motto van Meesterschappers is ook moeilijk. Maar ik steun het. Vooral na de lezing toen ik met een aantal diehards nog in het café belandde. Ik moest die avond nog een artikel afschrijven en dat artikel heeft een heel vrolijk einde gekregen. Niet zozeer door de drank, maar wel door het enthousiasme van iedereen die ik bij de lezing ontmoette. Dus Meesterschappers is een erg goed idee en ik doe graag mee met deze column om meesters en juffen te ondersteunen als zij zichzelf en hun vak zelf willen verbeteren. Ik ben blij dat ik naar Edith Hooge heb geluisterd en nog blijer dat ik zoveel leuke en bevlogen mensen heb ontmoet. Wordt vervolgd!

Klaas van Veen